"Healthcare with Humane touch"

Ashtvinayak Helpline

Posterior Superior Iliac Spine: Anatomy, Function, and Clinical Importance

Posterior Superior Iliac Spine: Anatomy, Function, and Clinical Importance Book An Appointment The PSIS, or posterior superior iliac spine, is a small but important anatomical marker on the back of the pelvic bone. Despite the fact that it is frequently disregarded, it is an essential component in the alignment of the musculoskeletal system, clinical diagnostics, and even surgical procedures. In this blog, we will discuss everything you need to know about the PSIS, including its anatomy and function, as well as the problems that are connected with it and the treatment choices that are available. What is the Posterior Superior Iliac Spine? The top border of the ilium, the main bone of the pelvis, is formed by the bony protrusion known as the posterior superior iliac spine, which is located behind the iliac crest. When you position your hands on your hips and feel the dimples in your lower back, you are contacting the PSIS. These landmarks are not merely anatomical anomalies; they are essential for the assessment of pelvic symmetry and spinal alignment. This structure is an essential point of reference in both clinical and non-clinical environments. It aids in the identification of sacroiliac joint dysfunctions, pelvic tilts, and discrepancies in limb length. For physiotherapists, chiropractors, orthopedic physicians, and even yoga and pilates instructors, comprehension of the posterior superior iliac spine is particularly advantageous. The posterior superior iliac spine’s anatomy Location: The PSIS is located near the rear of the pelvic bone, and it is symmetrical on both sides of the sacrum. Landmark for Clinicians: It serves as a reference point for lumbar punctures and spinal anesthesia, making it an important landmark for clinicians. Related Structures: ASIS, which stands for anterior superior iliac spine, as well as the sacrum, iliac crest, and gluteal muscles are all related structures. It’s important to keep in mind that the sacroiliac joint, which joins the sacrum, the base of the spine, to the ilium, the pelvic bone, is situated right above the posterior superior iliac spine. It is because of this close proximity that the PSIS is frequently involved in conditions that affect the pelvis and the lower back area. The role that the PSIS plays The posterior superior iliac spine acts as a point of attachment for a number of key ligaments and muscles, including the following: Maintaining pelvic stability is aided by the posterior sacroiliac ligament.. At this point, the muscles are attached to portions of the thoracolumbar fascia and the gluteus maximus. Postural alignment is an important factor in ensuring that the pelvic tilt and spinal posture are maintained. The PSIS also contributes to the maintenance of a balance between the forces that are communicated between the spine and the lower extremities. Having bad posture, experiencing back discomfort, and having restricted mobility might be the result of any imbalance in the muscles or ligaments around the PSIS. What Patients Should Know About the Posterior Superior Iliac Spine Tool for Diagnostics Use as a key marker during physical tests to check pelvic alignment. Utilized for diagnostic procedures such as X-rays, CT scans, and MRIs. Symptoms Pain near the PSIS could mean that the sacroiliac joint isn’t working right, the pelvis is tilted, or muscles are strained. Often a cause of lower back pain, especially in sports or people who don’t stand up straight. Physical therapy or chiropractic adjustments can also be guided by the PSIS. Any unevenness in its height or position is usually a sign of a physical problem that needs to be fixed for treatment to work. Conditions related with the PSIS 1. Sacroiliac Joint Dysfunction Swelling or weakness in the SI joint. Symptoms: pain around the PSIS, stiffness, and pain that spreads to the legs. 2. The pelvic girdle Pain Often seen in pregnant women. experiencing soreness close to the PSIS. 3. Imbalances in Muscles Overuse of nearby muscles, like the gluteus or lower back. Is painful or uncomfortable all the time. 4. Difference in Leg Length When one leg is shorter than the other, the PSIS is not properly aligned. Can lead to compensatory movement habits that hurt. 5. Problems with the sciatic nerve Even though they are not closely linked, problems with the PSIS can sometimes look like sciatica symptoms because of the way muscles refer pain. Techniques for Diagnosis and Evaluation Palpation is the technique of evaluating pain and balance through touch.  During motion analysis, functional testing involves looking at how the pelvis tilts. To rule out structural issues, get an MRI or CT scan. Measurement of Leg Length to find differences that could change the PSIS level. Posture Analysis to finds out how the hips, shoulders, and back are aligned with the PSIS. Options for Treatment Physiotherapy Adjustments to the pelvic position with exercise. Routines that focus on strengthening and stretching. Core stabilization programs. Manual Therapy Adjustments made by a chiropractor or osteopath physician. Included are deep tissue massage and myofascial release. Using muscle energy techniques (METs) to regain equilibrium. The Management of Pain NSAIDs or corticosteroid injections near the SI joint. For the treatment of inflammation, hot and cold therapy is used. Instruction in Postural Gait correction and ergonomic modifications are both included. Pilates and yoga help to improve the alignment of the spine. Surgical Intervention Rare, and will only be considered in cases of joint illness that is degenerative or caused by trauma. Sacroiliac joint fusion or ligament restoration may be required. Role of PSIS in Sports and Surgery Sports Injuries: Athletes frequently experience discomfort as a result of the repetitive tension that occurs around the PSIS. Biomechanical Analysis: Runners, dancers, and weightlifters use it to improve their efficiency. Medical Uses: Directs the insertion of iliosacral screws and serves as a bone graft donor location. Post-Surgical Rehabilitation: Focuses on restoring symmetry and preventing scar tissue buildup around the PSIS. Gender Differences in PSIS Anatomy and Pain Male and female posterior superior iliac spine structure and function may differ due to hormonal and anatomical variations. Women’s broader pelvis might impair PSIS alignment

हार्ट अटैक के लक्षण: जानें संकेत, कारण और बचाव के तरीके (Heart Attack Symptoms in Hindi)

हार्ट अटैक के लक्षण: जानें संकेत, कारण और बचाव के तरीके (Heart Attack Symptoms in Hindi) Book An Appointment TABLE OF CONTENTS हार्ट अटैक क्या होता है? (What is a heart attack?) हार्ट अटैक के मुख्य लक्षण। (The main symptoms of a heart attack) हार्ट अटैक के कारण। (Causes of Heart Attack) महिलाओं में हार्ट अटैक के अलग लक्षण। (Different symptoms of heart attack in women) हार्ट अटैक का निदान कैसे किया जाता है? (How is a heart attack diagnosed?) हार्ट अटैक के दौरान क्या करें? (What to do during a heart attack?) हार्ट अटैक का इलाज कैसे किया जाता है? (How is a heart attack treated?) हार्ट अटैक से बचाव के उपाय। (Tips to prevent heart attack) Ashtvinayak Multispeciality Hospital में हृदय रोगों का इलाज क्यों करें? दिल का दौरा तब पड़ता है जब दिल को रक्त और ऑक्सीजन भेजने वाली धमनी अवरुद्ध हो जाती है। समय के साथ वसायुक्त, कोलेस्ट्रॉल युक्त जमाव हृदय की धमनियों में पट्टिकाओं का निर्माण करता है। यदि पट्टिका फट जाती है, तो रक्त का थक्का बन सकता है। थक्का धमनियों को अवरुद्ध कर सकता है, जिससे दिल का दौरा पड़ सकता है। दिल के दौरे के दौरान, रक्त प्रवाह की कमी के कारण हृदय की मांसपेशियों में ऊतक मर जाते हैं। दिल के दौरे को मायोकार्डियल इन्फार्क्शन भी कहा जाता है। दिल के दौरे के समय मौत को रोकने के लिए तुरंत उपचार की आवश्यकता होती है।  हार्ट अटैक क्या होता है? (What is a heart attack?) दिल का दौरा (मायोकार्डियल इंफार्क्शन) एक चिकित्सा आपातकाल है, जिसमें आपके हृदय की मांसपेशी मरने लगती है क्योंकि उसे पर्याप्त रक्त प्रवाह नहीं मिल पाता है। आमतौर पर आपके हृदय को रक्त की आपूर्ति करने वाली धमनियों में रुकावट के कारण ऐसा होता है।  जब दिल का दौरा पड़ता है, तो आपके दिल के एक हिस्से में रक्त का प्रवाह रुक जाता है या सामान्य से बहुत कम हो जाता है, जिससे आपके दिल की मांसपेशियों के उस हिस्से को चोट लगती है या मृत्यु हो जाती है। जब आपके दिल का कोई हिस्सा रक्त प्रवाह की कमी के कारण मर रहा होता है, तो यह आपके दिल के पंपिंग फ़ंक्शन को बाधित कर सकता है। यह आपके शरीर के बाकी हिस्सों में रक्त के प्रवाह को कम या बंद कर सकता है, जो कि अगर कोई इसे जल्दी से ठीक नहीं करता है तो घातक हो सकता है। हार्ट अटैक के मुख्य लक्षण। (The main symptoms of a heart attack) दिल का दौरा पड़ने पर कई लोगों को सीने में दर्द महसूस होता है। इसमें बेचैनी, दबाव या भारीपन जैसा महसूस हो सकता है। यह आपकी छाती से शुरू होकर आपके बाएं हाथ (या दोनों हाथ), कंधे, गर्दन, जबड़े, पीठ या कमर की ओर नीचे तक फैल सकता है। लोग अक्सर सोचते हैं कि हार्ट अटैक के लक्षण उन्हें अपचन या सीने में जलन हो रही है, जबकि वास्तव में उन्हें दिल का दौरा पड़ रहा होता है। कुछ लोगों को केवल सांस लेने में तकलीफ, मतली या पसीना आने का अनुभव होता है। 1. छाती में तेज दर्द। ज़्यादातर दिल के दौरे में सीने के बीच या बाईं ओर बेचैनी होती है जो कुछ मिनटों से ज़्यादा समय तक रहती है या जो चली जाती है और फिर वापस आ जाती है। बेचैनी असहज दबाव, निचोड़, भरापन या दर्द की तरह महसूस हो सकती है। 2. छाती में तेज दर्द। ज़्यादातर दिल के दौरे में सीने के बीच या बाईं ओर बेचैनी होती है जो कुछ मिनटों से ज़्यादा समय तक रहती है या जो चली जाती है और फिर वापस आ जाती है। बेचैनी असहज दबाव, निचोड़, भरापन या दर्द की तरह महसूस हो सकती है। 3. अचानक कमजोरी और पसीना आना। अगर आपको अचानक से पसीना आ रहा है और आपकी त्वचा ठंडी और चिपचिपी हो रही है तो यह हार्ट अटैक का एक प्रमुख लक्षण है। 4. जबड़े, गर्दन, कंधे और पीठ में दर्द। दर्द या बेचैनी कंधे, हाथ, पीठ, गर्दन, जबड़े, दांत या कभी-कभी पेट के ऊपरी हिस्से तक फैल जाती है। कुछ लोगों को सीने में तकलीफ के बिना शरीर के ऊपरी हिस्से में दर्द होता है। 5. मतली और चक्कर आना। दर्द या बेचैनी कंधे, हाथ, पीठ, गर्दन, जबड़े, दांत या कभी-कभी पेट के ऊपरी हिस्से तक फैल जाती है। कुछ लोगों को सीने में तकलीफ के बिना शरीर के ऊपरी हिस्से में दर्द होता है। 5. मतली और चक्कर आना। आपको चक्कर आ सकता है या ऐसा लग सकता है कि आप बेहोश हो जाएँगे। आपको पेट में दर्द या उल्टी जैसा महसूस हो सकता है। हार्ट अटैक के कारण। (Causes of Heart Attack) दिल को रक्त की आपूर्ति करने वाली रक्त वाहिकाओं में से किसी एक में रुकावट के कारण ज़्यादातर दिल के दौरे होते हैं। एक चिपचिपा पदार्थ जो आपकी धमनियों के अंदर जमा हो सकता है जिसे प्लाक कहते है उनसे ही यह होता है। जब आपके दिल की रक्त वाहिकाओं में एथेरोस्क्लेरोटिक जमाव की एक बड़ी मात्रा होती है, तो इसे कोरोनरी धमनी रोग कहा जाता है। कभी-कभी, कोरोनरी (हृदय) धमनियों के अंदर प्लाक जमा हो सकता है या फट सकता है, और जहां टूटन हुई थी, वहां रक्त का थक्का जम सकता है। अगर थक्का धमनी को अवरुद्ध कर देता है, तो यह हृदय की मांसपेशियों को रक्त से वंचित कर सकता है और दिल का दौरा पड़ सकता है। उम्र और लिंग: जैसे-जैसे आपकी उम्र बढ़ती है, हार्ट अटैक का जोखिम बढ़ता जाता है। आपका लिंग इस बात को प्रभावित करता है कि आपको दिल का दौरा पड़ने का जोखिम कब बढ़ना शुरू होता है। पुरुषों के लिए, हार्ट अटैक का जोखिम 45 वर्ष की आयु में बढ़ जाता है। महिलाओं के लिए, हार्ट अटैक पड़ने का जोखिम 50 वर्ष की आयु में या रजोनिवृत्ति के बाद बढ़ जाता है। 1. जन्मजात हृदय दोष के कारण जन्मजात हृदय दोष तब होता है जब बच्चा गर्भ में बढ़ रहा होता है। स्वास्थ्य सेवा पेशेवर निश्चित रूप से नहीं जानते कि अधिकांश जन्मजात हृदय दोषों का क्या कारण है। लेकिन जीन परिवर्तन, कुछ चिकित्सा स्थितियाँ, कुछ दवाएँ और पर्यावरण या जीवनशैली कारक इसमें भूमिका निभा सकते हैं। 2. उच्च रक्तचाप और कोलेस्ट्रॉल। उच्च रक्तचाप जिसे नियंत्रित नहीं

Piles Meaning in Marathi (पाइल्स म्हणजे काय?) 

पाइल्स म्हणजे काय? मराठीत संपूर्ण माहिती (What is Piles? Information in Marathi) Book An Appointment TABLE OF CONTENTS पाइल्स म्हणजे काय? मराठीत संपूर्ण माहिती (What is Piles? Information in Marathi) पाइल्सची व्याख्या आणि प्रकार (Definition of Piles and Types) पाइल्स होण्याची मुख्य कारणे (Causes Of Piles) पाइल्स होण्याची मुख्य कारणे (Causes Of Piles) पाइल्सची लक्षणे (Symptoms of Piles) पाइल्सची तपासणी कशी केली जाते? (Check up Methods of Piles) पाइल्सवर उपचार मराठीत (Treatment of Piles in Marathi) पाइल्सपासून बचाव कसा करावा? (How to Prevent Piles?) अयोग्य आहाराच्या सवयी आणि बैठी जीवनशैली असणाऱ्यांना मुळव्याध होण्याचे प्रमाण जास्त असते. अलीकडील आरोग्य अंदाजानुसार, जगातील 40% पेक्षा जास्त लोक मूळव्याध ग्रस्त आहेत आणि 40% लोकसंख्येला त्यांच्या आयुष्यात कधीतरी या आजाराची लक्षणे आढळून आली आहेत. भारतात, अंदाजे 80% रुग्ण हे 21 ते 50 वर्षे वयोगटातील आहेत. गर्भवती महिलांमध्ये देखील मूळव्याध दिसून येतो. पाइल्स म्हणजेच मूळव्याध हा एक आजार आहे ज्यामुळे रुग्णाला खूप त्रास होतो. या आजारात डॉक्टर तुमची लक्षणे पाहतात आणि तुमच्यावर उपचार करतात. या ब्लॉगमध्ये पाइल्स म्हणजे काय? मूळव्याधचे प्रकार, कारणे आणि लक्षणे यासारख्या महत्त्वाच्या गोष्टींबद्दल आपण चर्चा करणार आहोत. चला तर मग मूळव्याधीची संपूर्ण माहिती या ब्लॉग मधून जाणून घेऊया.  पाइल्सची व्याख्या आणि प्रकार (Definition of Piles and Types) हेमोरायॉइड हा शब्द जुना फ्रेंच “एमरोडिस” वरून आला आणि लॅटिन आणि ग्रीक भाषेत “हेमोरायडे” आणि “हैमोरायॉइड्स” मध्ये विकसित झाला, जेथे “हायमा” म्हणजे “रक्त” आणि “रोस” म्हणजे “एक प्रवाह, वाहणारा” आणि “रेन ” म्हणजे “वाहणे”.  मूळव्याध म्हणजे गुदद्वारातील आतील व बाहेरील सुजलेल्या आणि फुगलेल्या रक्तवाहिन्या होय. मूळव्याधीला संस्कृत मध्ये अर्ष म्हणतात. सर्व प्रकारच्या मूळव्याधांमध्ये खाज सुटणे, वेदना आणि रक्तस्त्राव यांसारखी सामान्य लक्षणे आढळतात, परंतु विशिष्ट उपचारांसाठी विशिष्ट प्रकार समजून घेणे महत्त्वाचे असते. २० नोव्हेंबर हा दिवस दरवर्षी जागतिक मूळव्याध दिन म्हणून साजरा करतात. यादिवशी मूळव्याध बद्दल जनजागृती केली जाते.  मूळव्याधीचे दोन प्रकार आहेत. १. अंतर्गत पाइल्स या प्रकारच्या मुळव्याधित वेदना कमी असतात परंतु रक्तस्राव अधिक असतो. अंतर्गत पाइल्स गुदद्वाराच्या आत होते. अंतर्गत पाइल्स गुदाशयाच्या आत असतात ज्यामुळे ते कमी दृश्यमान होतात. त्यांच्या तीव्रतेनुसार त्यांना चार श्रेणींमध्ये वर्गीकृत केले जाते: ग्रेड I: मूळव्याध ज्यात रक्तस्त्राव होतो परंतु पुढे जात नाही. ग्रेड II: मूळव्याध जे आतड्यांसंबंधी क्रियाकलाप दरम्यान पुढे जातात आणि उत्स्फूर्तपणे मागे घेतात. ग्रेड III: मूळव्याध जे आतड्याच्या हालचालीदरम्यान पुढे सरकतात आणि हाताने मागे ढकलले जातात. ग्रेड IV: मूळव्याध जे नेहमी लांबलेले असतात आणि मागे ढकलले जाऊ शकत नाहीत. अंतर्गत पाइल्स कशी ओळखावी?  मलामध्ये रक्त येणे. गुदाशयामध्ये पूर्णतः किंवा अंशतः वेदना जाणवणे. वेदनारहित गुदाशय रक्तस्त्राव. २. बाह्य पाइल्स बाह्य प्रकारची पाइल्स वेदनादायक आणि बाहेरून दृश्यमान असतात. ही गुदद्वाराभोवती होते आणि खाजरी असू शकते. या प्रकारच्या मूळव्याधीमुळे रुग्णाला चालता – फिरता, उठता – बसताना खूप त्रास होतो. ही पाइल्स अत्यंत वेदनादायक असू शकते आणि त्यामुळे सूज, खाज सुटणे आणि अस्वस्थता येऊ शकते.  बाह्य पाइल्स कशी ओळखावी?  गुदद्वाराभोवती एक दृश्य ढेकूळ किंवा सूज वेदना किंवा अस्वस्थता, विशेषत: बसताना किंवा आतड्यांसंबंधी हालचाल करताना. गुदद्वाराच्या क्षेत्रामध्ये खाज सुटणे किंवा चिडचिड होणे. पाइल्स होण्याची मुख्य कारणे (Causes Of Piles) कोणताही आजार होण्याची काही ना काही कारणे असतातच. यात मुख्यतः जीवनशैली कारणीभूत असते. आपण घेत असलेल्या आहारावर शरीर चालते आणि म्हणूनच आहाराचा जितका परिणाम आपल्यावर होतो तितकाच आपली जीवनशैली कश्या पद्धतीची आहे याचाही परिणाम होत असतो. मूळव्याध होण्यामागे खालील काही कारणे असू शकतात:- १. बद्धकोष्ठता: ज्यांना वारंवार बद्धकोष्ठता होते त्यांना मूळव्याध होण्याची शक्यता जास्त असते. बद्धकोष्टतेमुळे गुदद्वार आणि गुदाशयावर अतिरिक्त ताण पडतो त्यामुळेच पाइल्स होऊ शकते.  २. आनुवंशिकता: बरेचसे आजार हे आनुवंशिकतेमुळे होतात. याचाच अर्थ जेव्हा तुमच्या कुटुंबातील याआधीच कोणाला जर आजार असतील तर ते पुढील पिढीलाही होतात. पाइल्स देखील त्यातलाच एक प्रकार आहे. आनुवंशिक परिणामांमुळे पाइल्स होऊ शकते.  ३. कमी पाणी पिणे किंवा निर्जलीकरण:- शरीरात पाण्याच्या कमतरतेमुळे मल जाणे कठीण होते, ज्यामुळे मूळव्याध होतात.  ४. वृद्धत्व:- वेळोवेळी गुदाशय आणि गुदद्वारातील नसांना आधार देणाऱ्या ऊतींच्या कमकुवतपणामुळे व्यक्तीच्या वयानुसार मूळव्याध होण्याचा धोका वाढतो. ५. जास्त वजन:- यामुळे खालच्या ओटीपोटावर दबाव येतो आणि मूळव्याध होण्याचा धोका वाढतो. प्रेग्नन्सी आणि वारंवार जड उचलणे जास्तवेळ बसून राहणे किंवा उभे राहणे, लठ्ठपणा, गर्भधारणा यांसारख्या कारणांमुळे गुदाशयावरील दबाव वाढतो. हा अतिरिक्त भार वाढल्याने सूज आणि जळजळ अशी लक्षणे निर्माण होतात आणि मूळव्याध होऊ शकते. गर्भधारणेदरम्यान स्त्रियांमध्ये पाइल्स जास्त प्रमाणात आढळतात, 36 आठवड्यांच्या आसपास बाळ श्रोणि पोकळीत उतरते तेव्हा ते ओटीपोटाच्या क्षेत्रावर दबाव आणते. हा दाब गुदद्वाराच्या आणि गुदाशयाच्या रक्तवाहिन्यांच्या विस्तारास हातभार लावतो, ज्यामुळे ढीग तयार होतात. ही स्थिती बाळंतपणानंतर दूर होते.  पाइल्स 50 वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या व्यक्तींमध्ये अधिक सामान्य आहे, परंतु मूळव्याध तरुण व्यक्तींना देखील प्रभावित करू शकते. जड उचलण्यात गुंतल्याने, विशेषत: तीव्र वर्कआउट्स दरम्यान, मूळव्याध होण्याचा धोका वाढू शकतो. पाइल्सची लक्षणे (Symptoms of Piles) मूळव्याध कोणत्या प्रकारची आहे यावरून त्याची लक्षणे किती तीव्र असतील याची तीव्रता बदलते. प्रभावी उपचारांसाठी तुम्हाला मूळव्याधाचा प्रकार ओळखणे आवश्यक आहे.  सामान्यपणे; 1. मल विसर्जन करताना त्रास होणे 2. गुदद्वाराजवळ जळजळ होणे 3. गुदद्वाराजवळ खाज सुटणे 4. मल त्याग करताना रक्तस्त्राव होणे. गुदद्वाराजवळ वेदना आणि सूज जर तुम्हाला मूळव्याध झाली असेल तर गुदद्वाराजवळ वेदना आणि सूज अशी लक्षणे दिसतात. मल विसर्जन करताना प्रचंड वेदना आणि जळजळ होते. रक्तस्राव आणि गाठी पाइल्स झाल्यावर मल विसर्जन करताना रक्तस्त्राव होऊ शकतो. गुदाक्षेत्रात रक्ताच्या गाठी होतात. या गाठी शक्यतो वेदनादायक आणि कठीण असतात. यात रक्त गोठून राहते. थ्रोम्बोस्ड बाह्य मूळव्याध म्हणजेच ज्यात गोठलेले रक्त असते. ही बाह्य स्वरूपाची मूळव्याध असते.  पाइल्सची तपासणी कशी केली जाते? (Check up Methods of Piles) गुदाशय तपासणी:- तुम्हाला बाह्य पाइल्स आहेत का हे पाहण्यासाठी तुमचे डॉक्टर तुमच्या गुदद्वाराच्या बाहेरील भागाची तपासणी करू शकतात आणि ते डिजिटल रेक्टल एक्झामिनेशन (DRE) नावाची अंतर्गत तपासणी देखील करू शकतात. प्रोक्टोस्कोपी:- काही प्रकरणांमध्ये, प्रोक्टोस्कोप वापरून पुढील अंतर्गत तपासणी आवश्यक असू शकते. प्रोक्टोस्कोप ही एक पातळ पोकळ नळी असते ज्याच्या टोकाला प्रकाश असतो जो तुमच्या गुदद्वारात घातला जातो. हे तुमच्या डॉक्टरांना तुमचा संपूर्ण गुदद्वारासंबंधीचा अगदी मोठ्या आतड्याचा शेवटच्या भागापर्यंत चेक करण्याची सुविधा देते.   कोलोनोस्कोपी:- कोलोनोस्कोप नावाचा प्रकाश आणि कॅमेरा असलेली एक लांब, लवचिक ट्यूब गुदामार्गाद्वारे कोलन (मोठे आतडे) मध्ये घातली जाते आणि कोणतेही व्रण (फोड), सूज, लालसरपणा, असामान्य वाढ, शोधण्यासाठी संपूर्ण मोठ्या आतड्याची तपासणी केली जाते.  सिग्मॉइडोस्कोपी:- लहान कॅमेरा आणि प्रकाश असलेली एक छोटी, लवचिक नळी ज्याला सिग्मॉइडोस्कोप म्हणतात ती मोठ्या आतड्याच्या आत पाहण्यासाठी आणि पोटदुखी, बद्धकोष्ठता, रक्तस्त्राव, अतिसार आणि असामान्य वाढीचे मूळ कारण शोधण्यासाठी गुदाशयाद्वारे आतड्यात घातली जाते. कोणत्याही असामान्य किंवा कर्करोगाच्या पेशी ओळखण्यासाठी ऊतींचे नमुना (बायोप्सी) घेण्यासाठी सिग्मॉइडोस्कोपी आणि कोलोनोस्कोपी दोन्ही वापरल्या जातात. पाइल्सवर उपचार मराठीत (Treatment of Piles in Marathi) मूळव्याध हा अत्यंत वेदनादायक आजार

पाइल्स का इलाज हिंदी में: जानें प्रभावी उपाय और सर्जरी के विकल्प (Piles Treatment in Hindi)

पाइल्स का इलाज: हिंदी में पूरी जानकारी (Piles Treatment: Information in Hindi) बवासीर को पाइल्स भी कहा जाता है। हम सभी बवासीर के साथ पैदा होते हैं, लेकिन मूल रूप से वे हमें परेशान नहीं करते हैं। यह केवल तब होता है जब वे सूज जाते हैं और बढ़ जाते हैं जिससे वे परेशान करने वाले लक्षण पैदा करते हैं। यह एक ऐसी बीमारी है जो मरीज को बहुत परेशान करती है। इसमें मरीज को दर्द का सामना करना पड़ता है। बवासीर से जल्द से जल्द छुटकारा पाने के लिए इलाज करना आवश्यक होता है | Book An Appointment TABLE OF CONTENTS पाइल्स के इलाज के मुख्य विकल्प (Types of Piles Treatment) पाइल्स के इलाज के लिए डॉक्टर से कब संपर्क करें? (When You Have to Visit Doctor for Piles Treatment) घरेलू उपायों का पाइल्स में प्रभाव (Piles and Home Remedies) पाइल्स से बचाव के उपाय (How to Prevent piles) पाइल्स के इलाज में Prime Clinic की विशेषज्ञता (Expertise of Prime Clinic in Piles) पाइल्स के इलाज के मुख्य विकल्प (Types of Piles Treatment) पाइल्स के इलाज के लिए घरेलू उपचार भी किए जाते है। अगर आपकी पाइल्स की समस्या जटिल है तो डॉक्टर से उचित सलाह लेके उपचार कराना चाहिए। इनमें से कुछ उपचार इस प्रकार है:  1. दवाइयां और क्रीम (Medicine and Cream) हाइड्रोकार्टिसोन युक्त बवासीर क्रीम या सपोसिटरी लगाने से आपको बवासीर से राहत मिल सकती है। इस क्रीम को आप बिना डॉक्टर के पर्चे के खरीद सकते हैं। आप सुन्न करने वाली दवा वाले पैड का भी उपयोग कर सकते हैं। अगर आपको आपके बवासीर से केवल हल्की असुविधा हो रही है तो इस मामले में आपके डॉक्टर आपको क्रीम, मलहम, सपोसिटरी या पैड सुझाव दे सकते है जिन्हें आप बिना किसी पर्चे के खरीद सकते हैं। इन उत्पादों में विच हेज़ल, या हाइड्रोकार्टिसोन और लिडोकेन जैसे तत्व होते हैं, जो अस्थायी रूप से दर्द और खुजली से राहत दिला सकते हैं। हाइड्रोकार्टिसोन एक स्टेरॉयड है जो एक सप्ताह से अधिक समय तक इस्तेमाल करने पर आपकी त्वचा को पतला कर सकता है। इसे इस्तमाल करने से पहले आप आपके डॉक्टर की सलाह जरूर लें। 2. सर्जिकल उपचार: लेजर और बैंडिंग (Surgical Treatment) यदि बाहरी बवासीर के भीतर दर्दनाक रक्त का थक्का बन गया है तो आपके डॉक्टर बवासीर को हटा सकते है। इसे हटाने से तुरंत राहत मिलती है। यह प्रक्रिया शरीर के एक हिस्से को सुन्न करने वाली दवा के साथ की जाती है जिसे स्थानीय एनेस्थेटिक भी कहा जाता है। थक्का बनने के 72 घंटों के भीतर यह सर्जरी की जाए तो सबसे अच्छा काम करती है। अगर आपके बवासीर से रक्तस्राव हो रहा हो जो रुकता नहीं है या दर्दनाक बवासीर के लिए आपके डॉक्टर उपलब्ध अन्य न्यूनतम आक्रामक प्रक्रियाओं में से एक की सिफारिश कर सकते है। ये उपचार आपके डॉक्टर के क्लीनिक या किसी अन्य आउटपेशेंट सेटिंग में किए जा सकते हैं। उन्हें आमतौर पर सुन्न करने वाली दवा की आवश्यकता नहीं होती है। रबर बैंड बंधन: आपके डॉक्टर आंतरिक बवासीर के आधार के चारों ओर एक या दो छोटे रबर बैंड लगाते है ताकि उसका रक्त प्रवाह बंद हो जाए। बवासीर एक सप्ताह के भीतर सूख कर गिर जाती है। बवासीर की पट्टी बांधना असुविधाजनक हो सकता है और रक्तस्राव का कारण बन सकता है। प्रक्रिया के 2 से 4 दिन बाद रक्तस्राव शुरू हो सकता है, लेकिन यह शायद ही कभी गंभीर होता है। कभी-कभी अधिक गंभीर जटिलताएँ हो सकती हैं। स्केलेरोथेरेपी: स्केलेरोथेरेपी में आपके डॉक्टर बवासीर के ऊतक को सिकोड़ने के लिए उसमें एक रासायनिक घोल इंजेक्ट करते है। हालांकि इंजेक्शन से बहुत कम या बिल्कुल भी दर्द नहीं होता है लेकिन यह रबर बैंड लिगेशन से कम प्रभावी हो सकता है। जमावट: जमावट तकनीक में लेजर या इंफ्रारेड लाइट या गर्मी का इस्तेमाल किया जाता है। वे छोटे खून बहने वाले आंतरिक बवासीर को सख्त और सिकुड़ा देते हैं। जमावट के कुछ साइड इफेक्ट होते हैं और आमतौर पर इससे थोड़ी परेशानी होती है। बवासीर से पीड़ित लोगों में से केवल कुछ प्रतिशत लोगों को ही इसे हटाने के लिए सर्जरी की आवश्यकता होती है। हालाँकि यदि अन्य प्रक्रियाएँ काम नहीं करती हैं या आपको बड़ी बवासीर है तो आपके डॉक्टर निम्नलिखित में से किसी एक की सिफारिश कर सकते है: बवासीर को हटाना जिसे हेमोराहोइडेक्टोमी भी कहा जाता है। आपका सर्जन विभिन्न तकनीकों में से एक का उपयोग करके रक्तस्राव का कारण बनने वाले अतिरिक्त ऊतक को हटाता है। सर्जरी एक स्थानीय एनेस्थेटिक के साथ की जा सकती है जिसे आपको शांत या कम चिंतित महसूस करने में मदद करने के लिए एक दवा के साथ मिलाया जाता है जिसे शामक भी कहा जाता है। इस प्रक्रिया में स्पाइनल एनेस्थीसिया या सामान्य एनेस्थीसिया का भी उपयोग किया जा सकता है। बवासीर को ठीक करने का सबसे प्रभावी और पूर्ण तरीका बवासीर को हटाना है। गंभीर या बार-बार होने वाली बवासीर के इलाज के लिए बवासीर को हटाना सबसे प्रभावी और पूर्ण तरीका है। इस समस्या की जटिलताओं में अस्थायी रूप से पेशाब करने में कठिनाई शामिल हो सकती है जिससे मूत्र पथ के संक्रमण हो सकते हैं। यह जटिलता मुख्य रूप से स्पाइनल एनेस्थीसिया के बाद होती है। ज़्यादातर लोगों को प्रक्रिया के बाद थोड़ा दर्द होता है जिसे दवाइयों से कम किया जा सकता है। आपको गर्म पानी से नहाने से भी मदद मिल सकती है। बवासीर स्टेपलिंग: स्टेपल्ड हेमोराहाइडोपेक्सी नामक इस प्रक्रिया में बवासीर के ऊतकों में रक्त का प्रवाह अवरुद्ध हो जाता है। इसका उपयोग आमतौर पर केवल आंतरिक बवासीर के लिए किया जाता है। स्टेपलिंग में आम तौर पर हेमरॉएडेक्टॉमी की तुलना में कम दर्द होता है और आप जल्दी ही अपनी नियमित गतिविधियों में वापस आ सकते हैं। हालांकि, हेमरॉएडेक्टॉमी की तुलना में स्टेपलिंग से बवासीर के वापस आने और रेक्टल प्रोलैप्स का जोखिम अधिक होता है। रेक्टल प्रोलैप्स तब होता है जब मलाशय का हिस्सा गुदा से बाहर निकल जाता है। इसकी जटिलताओं में रक्तस्राव, मूत्राशय को खाली करने में परेशानी और दर्द भी शामिल हो सकते हैं। एक दुर्लभ जटिलता सेप्सिस नामक जानलेवा रक्त संक्रमण है। आप अपने डॉक्टर से अपने लिए सर्वोत्तम विकल्प के बारे में

पाइल्स का मतलब: प्रकार, कारण, लक्षण और इलाज हिंदी में (What is Piles: Full Information In Hindi)

पाइल्स का मतलब: पूरी जानकारी हिंदी में (What is Piles: Full Information In Hindi) पाइल्स (Piles) याने बवासीर यह एक ऐसी बीमारी है जिस बीमारी में मरीज को बहुत परेशानी होती है। डॉक्टर आपके लक्षणों को देख उपचार करते है। इस ब्लॉग में हम बवासीर क्या होता है? बवासीर के प्रकार, कारण और लक्षणों जैसे महत्वपूर्ण बातों की जानकारी लेंगे | Book An Appointment TABLE OF CONTENTS पाइल्स क्या है? (What is Piles?) पाइल्स के प्रकार (Types of Piles) पाइल्स के कारण (Causes Of Piles) पाइल्स के सामान्य लक्षण (Symptoms of Piles) पाइल्स का निदान कैसे किया जाता है? (Treatment of Piles) पाइल्स का इलाज: दवा और सर्जरी (Piles Treatment: Medicine and Surgery) पाइल्स से बचने के लिए सुझाव (How to Prevent Piles) पाइल्स क्या है? (What is Piles?) पाइल्स (बवासीर) यह एक बहुत परेशान करने वाली बीमारी है। बवासीर, जिसे पाइल्स भी कहा जाता है, आपके गुदा के आसपास या आपके निचले मलाशय में सूजी हुई और फूली हुई नसें होती हैं । वे तब होते हैं जब गुदा नलिका याने मलाशय और गुदा को जोड़ने वाली जो नली होती है उसको लाइन करने वाली छोटी नसें सामान्य से ज़्यादा रक्त से भर जाती हैं। ऊपरी ऊतक के साथ मिलकर, वे एक या अधिक सूजी हुई गांठें (बवासीर) बनाते हैं।  बवासीर दो प्रकार की होती है: बाहरी बवासीर, जो गुदा के आसपास की त्वचा के नीचे बनती है। आंतरिक बवासीर, जो गुदा और निचले मलाशय की परत में बनती है। इस प्रकरो का संपूर्ण विश्लेषण हम आगे देखेंगे।  पाइल्स के प्रकार (Types of Piles) पाइल्स के कुछ सामान्य प्रकार याने आंतरिक पाइल्स और बाहरी पाइल्स। पाइल्स के प्रकार अनुरूप उसके लक्षण होते है। डॉक्टर आपके लक्षणों और पाइल्स के प्रकार को देखकर ही आपके इलाज की शुरुवात करते है। चलिए जानते है इन प्रकारों के बारे में:  1. आंतरिक पाइल्स (Internal Haemorrhoids) आंतरिक बवासीर गुदा के अंदर शुरू होती है, लेकिन वे समय के साथ नीचे लटक सकती हैं और प्रोलैप्स भी हो सकती हैं, जिससे मल में रक्तस्राव और गुदा क्षेत्र में खुजली हो सकती है। यह आंतरिक बवासीर कम दर्द देने वाली होती है। इसका रंग गुलाबी होता है। इसमें मल त्यागते वक्त खून टपकता है या पिचकारी जैसा ज्यादा मात्रा में भी आ सकता है। इस प्रकार में गुदा के अंदर मस्से होते है। मल त्यागने के बाद वे अपने आप ही अंदर चले जाते है। गंभीर प्रकारों में यह हाथ से अंदर दबाने के बाद भी अंदर नहीं जाते इसलिए जल्द से जल्द इसका इलाज कराए।  2. बाहरी पाइल्स (External Haemorrhoids) हो जाता है। वे बैठने पर दर्द का कारण बनते हैं, साथ ही शौच करते समय खून के निशान भी होते हैं, और प्रोलैप्स याने गुदा से बाहर आना हो सकते हैं। प्रोलैप्स बवासीर को चार अलग-अलग प्रकारों में वर्गीकृत किया जाता है , इस आधार पर कि वे कब बाहर निकलती हैं, और वे गुदा से कितनी दूर तक बाहर निकलती हैं:  ग्रेड I : बवासीर से खून बहता है, लेकिन वह गुदा में ही रहता है। ग्रेड II : बवासीर मल त्याग के बाद बाहर निकल आती है, लेकिन बाद में अपने आप ही अंदर चली जाती है। ग्रेड III: मल त्याग के बाद बवासीर बाहर निकल आती है, लेकिन आपको शारीरिक रूप से उन्हें गुदा के अंदर वापस धकेलना पड़ता है। ग्रेड IV : बवासीर हमेशा बाहर की ओर होती है और उसे अंदर की ओर नहीं धकेला जा सकता। अगर उनके अंदर खून जम जाता है, तो वे थ्रोम्बोस्ड बवासीर बन जाते हैं, जिसमें खून बहता है और बहुत दर्द होता है। पाइल्स के कारण (Causes Of Piles) बवासीर का सटीक कारण व्यक्ति पर निर्भर करता है। अध्ययनों से पता चला है कि उनका विकास गुदा में बढ़े हुए दबाव (तनाव) से जुड़ा हुआ है, जो रक्त प्रवाह में बाधा डालता है और नसों को फैलाने और उभारने का कारण बनता है। यह इन कारणों से हो सकता है: मल त्याग के दौरान प्रयास कब्ज़ या लंबे समय तक रहने वाला दस्त लम्बे समय तक (शौचालय पर) बैठे रहना गर्भावस्था या प्रसव मोटापा नियमित रूप से भारी वजन उठाना उम्र बढ़ने के साथ ही बवासीर का खतरा भी बढ़ जाता है। ऐसा इसलिए होता है क्योंकि बवासीर को अपनी जगह पर बनाए रखने वाला सहायक ऊतक उम्र के साथ कमज़ोर और खिंच जाता है। जिससे बवासीर के फूलने और बाहर निकलने की संभावना बढ़ जाती है।  1. कब्ज और अनुचित आहार पाइल्स होने का मुख्य कारण कब्ज होता है। अगर आप कब्ज से परेशान है तो वक्तपर सावध हो जाए। कब्ज की वजह से गुदा में दबाव बढ़ जाता है। गुदा में बढ़ा दबाव रक्त प्रवाह में बाधा डालता है। इस कारणवश नसे फैलती है। कब्ज तभी होता है जब आहार में फाइबर युक्त आहार का समावेश न हो। प्रोसेस्ड फूड, मसालेदार, तला हुआ खाना ऐसे आहार की आदतें ही कब्ज का कारण बनती है।  2. भारी वजन उठाना और गर्भावस्था पाइल्स एक सामान्य कारण वजन उठाना और गर्भावस्था भी है। गर्भावस्था में पेट का बढ़ता वजन दबाव निर्माण करता है इसलिए पाइल्स हो सकती है। गर्भावस्था में हुई पाइल्स डिलीवरी के बाद ठीक हो सकती है। पेट का अतिरिक्त भार होने के कारण यह होता है। इसके अलावा अगर आपका वजन बहुत ज्यादा है (मोटापा) तो भी आपको पाइल्स का प्रॉब्लम हो सकता है।  पाइल्स के सामान्य लक्षण (Symptoms of Piles) पाइल्स के लक्षण व्यक्तियों के बीच भिन्न हो सकते हैं और बवासीर के प्रकार पर निर्भर करते हैं। मलाशय से रक्तस्राव, विशेष रूप से डॉक्टर से परामर्श किया जाना चाहिए क्योंकि यह अन्य दबावपूर्ण मलाशय और बृहदान्त्र स्थितियों का संकेत हो सकता है – जरूरी नहीं कि बवासीर ही हो।  आंतरिक बवासीर आमतौर पर लक्षणहीन होते हैं, शायद ही कभी दर्द पैदा करते हैं, जब तक कि वे गुदा से बाहर न निकल जाएं। बवासीर (पाइल्स) के मरीजों को निम्नलिखित लक्षणों का अनुभव होता है:  १. गुदा के आसपास सख्त गांठ की महसूसी होती है। यह गांठ दर्दनाक होती है। इस गांठ में खून के थक्के याने ब्लड क्लॉट्स होते है। थ्रोम्बोस्ड बाहरी बवासीर के नाम से जाने वाले बवासीर खून से भरा होता है। २. बवासीर

ताप म्हणजे काय? कारणे, लक्षणे आणि उपचार (Fever Meaning in Marathi)

ताप म्हणजे काय? कारण, लक्षणे आणि उपचार मराठीत (What is fever? Causes, symptoms and treatment in Marathi) Book Appointment विषाणूजन्य ताप ही एक सामान्य आरोग्य स्थिती आहे जी सर्व वयोगटातील लोकांना प्रभावित करते, विविध विषाणूजन्य संसर्गांमुळे होते. हे शरीराच्या तापमानात वाढ म्हणून प्रकट होते, जे आक्रमण करणाऱ्या विषाणूला प्रतिसाद आहे. विषाणूजन्य ताप हा सहसा जीवघेणा नसला तरी, त्याची लक्षणे, जसे की थकवा, अंगदुखी आणि उच्च ताप, कमकुवत करणारी असू शकतात आणि दैनंदिन जीवनावर परिणाम करू शकतात. गंभीर प्रकरणांमध्ये, गुंतागुंत निर्माण होऊ शकते विशेषतः मुले, वृद्ध आणि कमकुवत रोगप्रतिकारक शक्ती असलेल्या लोकांसारख्या असुरक्षित लोकसंख्येमध्ये. ताप म्हणजे काय? (Definition of Fever in Marathi) विषाणूजन्य ताप हा आजार नाही तर विषाणूजन्य संसर्गाचे लक्षण आहे. जेव्हा शरीराला विषाणूची उपस्थिती आढळते आणि शरीराचे तापमान वाढवून रोगप्रतिकारक प्रतिक्रिया निर्माण करते तेव्हा हा ताप येतो. हे वाढलेले तापमान विषाणूसाठी प्रतिकूल वातावरण तयार करते, ज्यामुळे रोगप्रतिकारक शक्ती संसर्गाशी लढण्यास मदत करते. विषाणूचा प्रकार आणि तो कोणत्या प्रणालींवर परिणाम करतो यावर अवलंबून विषाणूजन्य ताप वेगवेगळ्या प्रकारे प्रकट होऊ शकतो. उदाहरणार्थ: श्वसन विषाणूंमुळे घसा खवखवणे, खोकला आणि रक्तसंचय यासारखी लक्षणे उद्भवू शकतात. डेंग्यू किंवा झिका सारखे डासांमुळे होणारे विषाणू अनेकदा ताप, पुरळ आणि सांधेदुखीसह उपस्थित असतात. रोटाव्हायरस सारख्या गॅस्ट्रोइंटेस्टाइनल विषाणूंमुळे ताप येऊ शकतो आणि त्यासोबत अतिसार आणि उलट्या देखील होऊ शकतात. तापाची परिभाषा विषाणूजन्य ताप म्हणजे विषाणूजन्य संसर्गांचा संग्रह जो शरीरावर परिणाम करतो आणि उच्च तापमान, डोळ्यांना जळजळ, डोकेदुखी, शरीर दुखणे, मळमळ आणि उलट्या असे वैशिष्ट्यपूर्ण असते.   रोगप्रतिकारक शक्ती कमी असल्याने, तरुण आणि वृद्धांमध्ये विषाणूजन्य ताप अधिक सामान्य आहे. ताप हा स्वतःचा आजार नाही; तो एका मूळ कारणाचे लक्षण आहे, जे विषाणूजन्य संसर्ग आहे . विषाणूजन्य संसर्ग शरीराच्या कोणत्याही भागावर परिणाम करू शकतो, ज्यामध्ये आतडे, फुफ्फुसे आणि श्वसनमार्ग यांचा समावेश आहे.  शरीराचे तापमान किती असावे? जर तुम्हाला १०३ फॅरनहाइट/४० सेल्सिअस पेक्षा जास्त ताप असेल आणि तो कमी होत नसेल, तर तुम्ही तुमच्या फॅमिली डॉक्टरांना भेटावे किंवा तपासणीसाठी जनरल प्रॅक्टिशनरकडे जावे. सामान्य ताप आणि तीव्र ताप यामधील फरक प्रौढांमध्ये, १०३ अंश फॅरनहाइट (३९.४ अंश सेल्सिअस) पेक्षा कमी ताप येणे सामान्यतः धोकादायक नसते आणि चिंतेचे कारण नसते. जर तुमचा ताप त्या पातळीपेक्षा जास्त वाढला तर उपचारांसाठी त्वरित तुमच्या डॉक्टरांना संपर्क साधा.  मुलांमध्ये जर खालील लक्षणे दिसत असतील तर त्वरीत डॉक्टरांशी संपर्क साधणे गरजेचे असू शकते: त्यांचा ताप पाच दिवसांपेक्षा जास्त काळ टिकतो. त्यांचा ताप १०४ अंश फॅरनहाइट (४० अंश सेल्सिअस) पेक्षा जास्त आहे. इबुप्रोफेन किंवा अ‍ॅसिटामिनोफेन सारखी औषधे ताप कमी करत नाहीत. तुम्हाला काळजी वाटते की ते सामान्यपणे वागत नाहीत. त्यांना श्वास घेण्यास किंवा लघवी करण्यास काही त्रास होत आहे. ताप होण्याची कारणे (Causes of Fever in Marathi) विषाणूजन्य ताप हा विविध प्रकारच्या विषाणूंमुळे होतो जे शरीरावर आक्रमण करतात आणि रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवतात. सामान्य कारणे पुढील प्रमाणे: व्हायरल आणि बॅक्टेरियल संसर्ग वेगवेगळ्या विशिष्ट विषाणूंमुळे विषाणूजन्य ताप येतो, त्यापैकी काहींमध्ये इन्फ्लूएंझा विषाणू, राइनोव्हायरस यांचा समावेश आहे जो सामान्य सर्दी आणि विषाणूजन्य ताप निर्माण करतो. इन्फ्लूएंझा, डेंग्यू, मलेरिया आणि टायफॉईड इन्फ्लुएंझा, डेंग्यू, मलेरिया, टायफॉइड अशा आजारांमुळे देखील ताप येतो. रक्त आणि लघवी तपासणीमधून याचे निदान करता येते आणि यानुसार डॉक्टर औषधे देतात.  शरीरातील जळजळ (Inflammation) आणि प्रतिकारशक्तीची प्रतिक्रिया विषाणूजन्य ताप ही अशी स्थिती आहे जी विषाणूजन्य संसर्गामुळे शरीरात जळजळ होते, जे लहान कण असतात जे शरीराच्या पेशींमध्ये प्रवेश करून त्यांच्या प्रतिकृती तयार करतात.  शरीरात पाण्याची कमतरता आणि उष्णतेमुळे होणारा ताप विषाणूजन्य तापाचे सर्वात खास वैशिष्ट्य म्हणजे व्यक्तीच्या शरीराचे तापमान वेगाने वाढते. तसेच यात डिहायड्रेशनची लक्षणे दिसतात, जसे की लघवी कमी होणे, तोंड कोरडे पडणे किंवा चक्कर येणे. तापाची लक्षणे (Symptoms of Fever in Marathi) विषाणूजन्य तापाशी संबंधित काही लक्षणे म्हणजे ताप, थंडी वाजून येणे, रात्री घाम येणे, अंगदुखी, डोकेदुखी, थकवा, स्नायू कमकुवत होणे, सांधेदुखी, नाक बंद होणे, नाक बंद होणे, घसा खवखवणे, खोकला, वाहणारे नाक, भूक न लागणे, अतिसार किंवा उलट्या होणे, पोटदुखी, छातीत दुखणे, श्वास लागणे आणि त्वचेवर पुरळ येणे. तथापि, सामान्य लक्षणांमध्ये हे समाविष्ट आहे: अंग गरम होणे आणि घाम येणे सामान्यतः १००.४°F (३८°C) पेक्षा जास्त आणि अनेकदा थंडी वाजून येणे. थंडी वाजणे आणि थरथर ताप आल्यावर अचानक थंडी वाजणे आणि थंडीमुळे अंग थरथरणे अशी लक्षणे दिसून येतात. थकवा आणि अशक्तपणा पुरेशी विश्रांती घेतल्यानंतरही सतत थकवा जाणवणे. स्नायू आणि सांधेदुखी स्नायू आणि सांधेदुखी, कधीकधी तीव्र, जसे डेंग्यू तापात दिसून येते. भूक न लागणे आणि झोपेचा त्रास खाण्याची इच्छा कमी होणे, ज्यामुळे पौष्टिकतेचे प्रमाण कमी होऊ शकते. त्वचेवर पुरळ उठणे गोवर, रुबेला किंवा डेंग्यू सारख्या विषाणूजन्य संसर्गांमुळे अनेकदा वैशिष्ट्यपूर्ण पुरळ उठतात. तापाचा प्रकार (Types of Fever in Marathi) १. श्वसन विषाणूजन्य ताप हे श्वसनसंस्थेला संक्रमित करणाऱ्या विषाणूंमुळे होतात. उदाहरणे : इन्फ्लूएंझा, राइनोव्हायरस, रेस्पिरेटरी सिन्सिशियल व्हायरस (RSV), hMPV व्हायरस . लक्षणे : जास्त ताप, घसा खवखवणे, नाक बंद होणे, खोकला आणि थकवा. महत्त्व : हंगामी उद्रेकांदरम्यान सामान्य आणि श्वसनाच्या थेंबांद्वारे सहजपणे संक्रमित होते. २. डासांमुळे होणारे विषाणूजन्य ताप डासांच्या चाव्याव्दारे पसरणारे हे ताप उष्णकटिबंधीय प्रदेशांमध्ये सामान्य आहेत. उदाहरणे : डेंग्यू, चिकनगुनिया, झिका. लक्षणे : उच्च ताप, तीव्र सांधेदुखी, त्वचेवर पुरळ आणि थकवा. महत्त्व : यामुळे रक्तस्त्राव ताप किंवा जन्मजात दोष (उदा. झिका) सारख्या गुंतागुंत होऊ शकतात. ३. एक्सॅन्थेमॅटिक व्हायरल फिव्हर यामध्ये वैशिष्ट्यपूर्ण पुरळांसह ताप येतो. उदाहरणे : गोवर, रुबेला, कांजिण्या. लक्षणे : ताप, लाल किंवा गुलाबी त्वचेवर पुरळ आणि सौम्य खाज. महत्त्व : लसींमुळे त्यांचा प्रसार कमी झाला असला तरी, लसीकरण न झालेल्या लोकसंख्येत अजूनही प्रादुर्भाव दिसून येतो. ४. गॅस्ट्रोइंटेस्टाइनल व्हायरल फिव्हर हे पचनसंस्थेला लक्ष्य करतात, बहुतेकदा दूषित अन्न किंवा पाण्याद्वारे पसरतात. उदाहरणे : रोटाव्हायरस, नोरोव्हायरस. लक्षणे : ताप, मळमळ, उलट्या, अतिसार आणि पोटदुखी. महत्त्व : विशेषतः मुलांमध्ये तीव्र, उपचार न केल्यास निर्जलीकरण होते. ५. रक्तस्त्राव विषाणूजन्य ताप तीव्र तापामुळे अंतर्गत रक्तस्त्राव आणि अवयवांचे नुकसान. उदाहरणे : इबोला, पिवळा ताप, तीव्र डेंग्यू. लक्षणे : उच्च ताप, हिरड्यांमधून रक्त येणे, विष्ठेतून रक्त येणे आणि प्रगत अवस्थेत धक्का बसणे. महत्त्व : जीवघेणा आणि त्वरित वैद्यकीय हस्तक्षेप आवश्यक आहे. विषाणूजन्य तापाचा कालावधी विषाणू आणि व्यक्तीच्या रोगप्रतिकारक प्रतिसादावर अवलंबून असतो: सौम्य ताप (Low-Grade Fever) साधारणपणे ३-५ दिवस टिकते. थकवा आणि सौम्य ताप यासारखी लक्षणे विश्रांती आणि हायड्रेशनने लवकर बरे होतात. मध्यम ताप (Moderate Fever) कालावधी दोन आठवड्यांपेक्षा जास्त असू शकतो. कोविड-१९ किंवा रक्तस्त्रावजन्य ताप यांसारख्या गंभीर विषाणूजन्य संसर्गांना दीर्घकाळ काळजी घ्यावी लागू शकते. वारंवार येणारा ताप (Recurrent Fever) वारंवार येणारा ताप म्हणजे असा ताप जो काही काळानंतर अनेक वेळा परत येत राहतो. डॉक्टर या तापांना एपिसोडिक म्हणतात कारण ते येतात आणि जातात. हा ताप काही दिवस टिकतो आणि नंतर काही काळासाठी निघून जातो. तुमचे मूल निरोगी

पाइल्स के घरेलू उपाय: बिना दवा के राहत (Home Remedies for Piles: Without medicine relief)

पाइल्स के लिए घरेलू उपचार: बिना दवा के आराम पाने के उपाय (Home Remedies for Piles: Natural Relief Without Medicines) बवासीर याने ऐसी स्थिति जिसमें गुदा के अंदर और आस-पास गांठें होती हैं। बवासीर के उपचार में गर्म पानी से नहाना, ओवर-द-काउंटर (OTC) दवाइयाँ और जीवनशैली में बदलाव शामिल हो सकते हैं। चलिए देखते है कुछ ऐसे घरेलू नुस्खे जो बवासीर को ठीक करने में मदद करते हो। पाइल्स में फाइबर का महत्व (Importance of Fiber During Piles) आहार में बदलाव बवासीर के विकास में योगदान देने वाले कारकों, जैसे कि कब्ज और मल त्याग के दौरान तनाव को दूर करके बवासीर के प्रबंधन और रोकथाम में महत्वपूर्ण भूमिका निभाते हैं। फाइबर युक्त आहार अपनाना पाचन स्वास्थ्य को बढ़ावा देने और बवासीर से जुड़ी असुविधा को कम करने में फायदेमंद है। फाइबर युक्त भोजन: फल, सब्जियां, और अनाज फाइबर युक्त आहार खाने से मल को नरम करने और उन्हें आसानी से निकालने में मदद मिल सकती है जिससे मलाशय पर दबाव कम होता है और बवासीर के विकास या बिगड़ने से रोका जा सकता है। अपने दैनिक भोजन में भरपूर मात्रा में फल, सब्जियाँ, साबुत अनाज और फलियाँ शामिल करना चाहिए। ये खाद्य पदार्थ घुलनशील और अघुलनशील फाइबर से भरपूर होते हैं, जो मल को भारी बनाते हैं, उन्हें नरम बनाते हैं और पाचन तंत्र से आसानी से गुजरने में मदद करते हैं। फलों के रस के बजाय साबुत फलों का सेवन करना और ब्राउन राइस और साबुत गेहूं जैसे साबुत अनाज का सेवन करना विशेष रूप से फायदेमंद है।  पाइल्स में हाइड्रेशन क्यों है जरूरी? (Why Hydration is Important during Piles?) मल को मुलायम बनाए रखने और मल त्याग को आसान बनाने के लिए हाइड्रेटेड रहना बहुत ज़रूरी है। निर्जलीकरण को रोकने और बवासीर के उपचार की प्रक्रिया में मदद करने के लिए पूरे दिन भरपूर पानी पीना बहुत आवश्यक है। शरीर हाइड्रेट रखने हेतु यह ध्यान में रखे कि शराब और कैफीन का सेवन सीमित करें, क्योंकि ये शरीर को निर्जलित कर सकते हैं। पानी और अन्य तरल पदार्थ मल को मुलायम और भारी बनाए रखने और कब्ज को रोकने के लिए पर्याप्त मात्रा में हाइड्रेटेड रहना ज़रूरी है। प्रतिदिन कम से कम आठ गिलास पानी पीने का लक्ष्य रखना चाहिए। हर्बल चाय और प्राकृतिक फलों के रस भी आपके समग्र तरल पदार्थ के सेवन में योगदान दे सकते हैं। साथ ही प्रोबायोटिक्स का सेवन करना और भी फायदेमंद है। इससे आंत के बैक्टीरिया के स्वस्थ संतुलन को बनाए रखने में मदद मिलती है जिससे पाचन क्रिया बेहतर होती है। पाचन क्रिया को बेहतर बनाने और संभावित रूप से बवासीर के जोखिम को कम करने के लिए अपने आहार में दही, केफिर, सौकरकूट और अन्य किण्वित खाद्य पदार्थ शामिल करें। गुदा क्षेत्र की सफाई और गर्म पानी का उपयोग (Cleaning and Hot Water Uses during Piles) बवासीर से राहत पाने के लिए सबसे आरामदायक उपचारों में से एक है गर्म सिट्ज़ बाथ। दिन में 3-4 बार प्रभावित हिस्से को 15-20 मिनट तक गुनगुने पानी में डुबोने से काफी आराम महसूस होता है। इससे बवासीर से जुड़ी सूजन और दर्द को कम करने में मदद मिलती है। पानी में एप्सम साल्ट मिलाने से अधिक राहत मिल सकती है। घरेलू मलहम और तेल (Homemade Creams and Oil) आप इस समस्या में घरेलू तरीके से बनाए मलहम और तेल का उपयोग कर आराम पा सकते है। इनमें विच हेज़ल, एप्पल साइडर विनेगर, नारियल तेल इनका समावेश हो सकता है।  विच हेज़ल एक प्राकृतिक कसैला पदार्थ है जो बवासीर के कारण होने वाली खुजली, सूजन और परेशानी को कम करने में मदद कर सकता है। विच हेज़ल को प्रभावित क्षेत्र पर सीधे कॉटन बॉल या पैड की मदद से लगाने से आराम मिलता है। इसके अलावा आप सेब साइडर सिरका (Apple cider vinegar) का भी उपयोग कर सकते है। सेब साइडर सिरका सूजन को कम करने और रक्त प्रवाह को बढ़ाने की अपनी क्षमता के लिए जाना जाता है। सेब साइडर सिरका और पानी को बराबर मात्रा में मिलाएं, और इसे बवासीर पर धीरे से थपथपाने से पहले एक कॉटन बॉल पर लगाएं। जलन से बचने के लिए सिरका को पतला करना सुनिश्चित करें। नारियल तेल, एलोवेरा जेल नारियल का तेल एक प्राकृतिक मॉइस्चराइज़र और सूजनरोधी एजेंट है जो बवासीर से जुड़े दर्द को दूर करने में मदद कर सकता है। प्रत्येक मल त्याग के बाद और सोने से पहले प्रभावित क्षेत्र पर थोड़ी मात्रा में नारियल का तेल लगाना बहुत आरामदायक साबित हो सकता है। इसके साथ ही अपने सूजनरोधी गुणों के लिए जाना जाने वाला एलोवेरा बवासीर के दर्द और जलन से राहत प्रदान कर सकता है। प्रभावित क्षेत्र पर शुद्ध एलोवेरा जेल लगाने से बहुत जीवनशैली में बदलाव बवासीर के प्रबंधन और रोकथाम के लिए महत्वपूर्ण हैं। अपनी दैनिक दिनचर्या के लिए एक सक्रिय दृष्टिकोण अपनाने से समग्र गुदा स्वास्थ्य में महत्वपूर्ण योगदान हो सकता है। पाइल्स में आराम देने वाले व्यायाम (Exercise During Piles) स्वस्थ मल त्याग को बढ़ावा देने और रक्त परिसंचरण में सुधार करने के लिए नियमित शारीरिक गतिविधि में शामिल होना चाहिए। तेज चलना, जॉगिंग या योग जैसी गतिविधियाँ विशेष रूप से फायदेमंद हो सकती हैं। व्यायाम न केवल बवासीर के विकास के जोखिम को कम करता है बल्कि कब्ज को रोकने और समग्र स्वास्थ्य को बेहतर बनाने के द्वारा लक्षणों को कम करने में भी मदद करता है। पाइल्स से बचने के लिए डेली रूटीन टिप्स (Routine Tips for Prevent Piles) जीवनशैली में बदलाव बवासीर के प्रबंधन और रोकथाम के लिए महत्वपूर्ण हैं। अपनी दैनिक दिनचर्या के लिए एक सक्रिय दृष्टिकोण अपनाने से समग्र गुदा स्वास्थ्य में महत्वपूर्ण योगदान हो सकता है। मसालेदार भोजन का सेवन सीमित करें: हालांकि मसालेदार भोजन सीधे बवासीर का कारण नहीं बन सकता है, लेकिन कुछ व्यक्तियों में यह लक्षणों को बढ़ा सकता है। संयम ही सबसे महत्वपूर्ण है, और अगर मसालेदार भोजन से परेशानी बढ़ जाती है, तो इनका सेवन कम करने पर विचार करें।  प्रोसेस्ड खाद्य पदार्थों का सेवन सीमित करें: प्रोसेस्ड और कम फाइबर वाले खाद्य पदार्थों का सेवन कम करें, क्योंकि वे कब्ज में योगदान कर सकते हैं और बवासीर के लक्षणों को बढ़ा सकते हैं। इसमें फास्ट फूड, सफेद ब्रेड और मीठे स्नैक्स

वायरल बुखार के लक्षण, कारण और उपचार (Viral Fever Symptoms in Hindi)

वायरल बुखार क्या है? लक्षण, कारण और उपचार हिंदी में (What is viral fever? Symptoms, causes and treatment in Hindi) Book Appointment वायरल बुखार एक प्रचलित स्वास्थ्य स्थिति है जो सभी उम्र के लोगों को प्रभावित करती है, जो विभिन्न वायरल संक्रमणों के कारण होती है। यह शरीर के तापमान में वृद्धि के रूप में प्रकट होता है, जो एक हमलावर वायरस के प्रति प्रतिरक्षा प्रणाली की प्रतिक्रिया का संकेत देता है। हालाँकि वायरल बुखार आमतौर पर जानलेवा नहीं होता है, लेकिन इसके लक्षण, जैसे थकान, शरीर में दर्द और तेज़ बुखार, दुर्बल कर सकते हैं और दैनिक जीवन को प्रभावित कर सकते हैं। गंभीर मामलों में, जटिलताएँ उत्पन्न हो सकती हैं, विशेष रूप से बच्चों, बुजुर्गों और कमज़ोर प्रतिरक्षा प्रणाली वाले लोगों जैसी कमज़ोर आबादी में। वायरल बुखार का मतलब क्या होता है? (What does viral fever mean?) वायरल बुखार कोई बीमारी नहीं है, बल्कि वायरल संक्रमण का एक लक्षण है। यह तब होता है जब शरीर वायरस की मौजूदगी का पता लगाता है और शरीर का तापमान बढ़ाकर प्रतिरक्षा प्रतिक्रिया को सक्रिय करता है। यह बढ़ा हुआ तापमान वायरस के लिए प्रतिकूल वातावरण बनाता है, जिससे प्रतिरक्षा प्रणाली को संक्रमण से लड़ने में मदद मिलती है। वायरल बुखार की परिभाषा वायरल बुखार एक सामान्य शब्द है जिसका उपयोग वायरल संक्रमण के कारण होने वाली बुखार पैदा करने वाली बीमारियों की एक विस्तृत श्रृंखला का वर्णन करने के लिए किया जाता है। ये बुखार विभिन्न वायरस के कारण होते हैं जो हल्के से लेकर गंभीर तक हो सकते हैं। वायरल और बैक्टीरियल बुखार में क्या अंतर है? वायरल बुखार और बैक्टीरियल बुखार के बीच अंतर करना महत्वपूर्ण है, क्योंकि उनके उपचार अलग-अलग हैं। वायरल बुखार अपने आप ठीक हो जाता है, जबकि बैक्टीरियल संक्रमण के लिए अक्सर एंटीबायोटिक दवाओं की आवश्यकता होती है। पहलू वायरल बुखार जीवाणुजनित बुखार शुरुआत अचानक क्रमिक या स्थानीयकृत लक्षण सामान्यीकृत (थकान, शरीर में दर्द, चकत्ते) स्थानीयकृत (दर्द, सूजन, मवाद बनना) अवधि 3–7 दिन (स्व-सीमित) अक्सर एंटीबायोटिक दवाओं के बिना लंबे समय तक बनी रहती है रक्त परीक्षण के परिणाम श्वेत रक्त कोशिका की संख्या कम या सामान्य श्वेत रक्त कोशिका की बढ़ी हुई संख्या वायरल बुखार के मुख्य लक्षण (Viral Fever Symptoms in Hindi) वायरल बुखार के लक्षण वायरस के आधार पर अलग-अलग हो सकते हैं, लेकिन आमतौर पर निम्नलिखित लक्षण देखे जाते हैं हल्का या तेज बुखार आना आमतौर पर 100.4°F (38°C) से ऊपर और अक्सर ठंड के साथ। सिरदर्द और बदन दर्द मांसपेशियों और जोड़ों में दर्द, कभी-कभी गंभीर, जैसा कि डेंगू बुखार में देखा जाता है। तीव्र दर्द जो एकाग्रता को प्रभावित कर सकता है। ठंड लगना और कंपकंपी कमजोरी और थकान पर्याप्त आराम के बाद भी लगातार थकान बनी रहना। भूख में कमी और अपच वायरल बुखार के कारण भूख में भारी कमी आ सकती है, जिससे कमजोरी हो सकती है। हल्का गले में दर्द या खराश कई वायरल संक्रमणों के कारण गले में दर्द और लगातार खांसी हो सकती है। नाक बहना और खांसी नाक बंद होना, छींक आना और नाक बहना आम लक्षण हैं, विशेष रूप से श्वसन संक्रमण के मामलों में। हालांकि वायरल बुखार के लक्षण बैक्टीरियल बुखार के समान हो सकते हैं, लेकिन समय पर निदान और उपचार पर ध्यान देना महत्वपूर्ण है। उचित निदान और उपचार के लिए बैक्टीरियल बुखार और वायरल बुखार के बीच अंतर को समझना महत्वपूर्ण है, जो मामले की तात्कालिकता और महत्व को रेखांकित करता है। क्या है वायरल बुखार होने के कारण (Causes of Viral Fever in Hindi) वायरल बुखार कोई बीमारी नहीं है, बल्कि वायरल संक्रमण का एक लक्षण है। यह तब होता है जब शरीर वायरस की मौजूदगी का पता लगाता है और शरीर का तापमान बढ़ाकर प्रतिरक्षा प्रतिक्रिया को सक्रिय करता है। यह बढ़ा हुआ तापमान वायरस के लिए प्रतिकूल वातावरण बनाता है, जिससे प्रतिरक्षा प्रणाली को संक्रमण से लड़ने में मदद मिलती है। वायरस से संक्रमण (Viral Infections) बहुत से वायरस वायरल बुखार पैदा करते हैं, जिनमें से प्रत्येक का संक्रमण का अपना अलग मार्ग होता है।  मौसमी बदलाव और प्रतिरक्षा प्रणाली कमजोर होना शिशुओं, बच्चों और बुजुर्गों को उनकी कमज़ोर प्रतिरक्षा प्रणाली के कारण विशेष रूप से जोखिम होता है। उन्हें वायरल संक्रमणों से अतिरिक्त देखभाल और सुरक्षा की आवश्यकता होती है। संक्रमित व्यक्ति के संपर्क में आना संक्रमित व्यक्ति से वायरस युक्त बूंदें साँस के ज़रिए अंदर लेने से भी वायरल बुखार फैल सकता है। वायरल बुखार का सबसे आम कारण मौसमी फ्लू है। दूषित पानी और भोजन का सेवन वायरल बुखार दूषित पानी के कारण भी हो सकता है, खासकर बच्चों में। वायरल बुखार की जांच और निदान (Diagnosis of Viral Fever in Hindi) वायरल बुखार को प्रभावी ढंग से प्रबंधित करने और इसे बैक्टीरियल या अन्य प्रकार के संक्रमणों से अलग करने के लिए सटीक निदान महत्वपूर्ण है। बुखार के कारण की पहचान करने के लिए डॉक्टर आमतौर पर नैदानिक मूल्यांकन, चिकित्सा इतिहास और प्रयोगशाला परीक्षणों के संयोजन का उपयोग करते हैं। ब्लड टेस्ट और CBC टेस्ट पूर्ण रक्त गणना (सीबीसी) : श्वेत रक्त कोशिकाओं, प्लेटलेट्स और अन्य मापदंडों में परिवर्तन की पहचान करता है जो वायरल संक्रमण का संकेत देते हैं। सी-रिएक्टिव प्रोटीन (सीआरपी) : वायरल बुखार को जीवाणु संक्रमण से अलग करने में मदद करने के लिए सूजन के स्तर को मापता है। टाइफाइड, डेंगू और मलेरिया की जांच डेंगू के लिए एनएस1 एंटीजन परीक्षण या इन्फ्लूएंजा या COVID-19 के लिए आरटी-पीसीआर जैसे विशिष्ट परीक्षण कुछ वायरस की उपस्थिति की पुष्टि करते हैं। डॉक्टर से परामर्श कब लें? यदि बुखार सात दिनों से अधिक समय तक बना रहे या बिगड़ जाए। सांस लेने में तकलीफ, भ्रम या सीने में दर्द जैसे लक्षण। गंभीर निर्जलीकरण के लक्षण, जिनमें अत्यधिक थकान, गहरे रंग का मूत्र या शुष्क मुँह शामिल हैं। वायरल बुखार का उपचार (Treatment of Viral Fever in Hindi) अगर बुखार पांच दिनों से ज़्यादा रहता है, तो यह ज़्यादा गंभीर स्थिति का संकेत हो सकता है। इसके अलावा, सांस फूलना, भ्रम या सीने में दर्द जैसे लक्षणों को नज़रअंदाज़ नहीं करना चाहिए, क्योंकि ये किसी गंभीर समस्या का संकेत हो सकते हैं। गंभीर निर्जलीकरण के लक्षणों पर भी तुरंत ध्यान देने और आगे की जटिलताओं को रोकने के लिए

All you need to know about bypass surgery cost in Mumbai

All you need to know about bypass surgery cost in Mumbai Book Appointment Heart diseases increasing all around the world. Mumbai, India’s main medical center, has some of the best heart care in the country. For people to make a smart decision, they need to know how much coronary artery bypass grafting (CABG), which is also known as “bypass surgery,” costs. In this blog, we will discuss all the details about how much bypass surgery costs in Mumbai and the things that affect it. Why do you need bypass surgery? Bypass surgery is a life-saving operation that uses a graft to get blood to the heart even if arteries are blocked or narrow. It is common to use a vein or artery from another part of the patient’s body to make this graft. The surgery greatly lowers signs like chest pain and the chance of having a heart attack, which makes life better in general. Factors influencing the cost of Bypass Surgery in Mumbai Some of Which Are Listed Below – Medical Preventive Care for the Heart: One of the most important aspects of cardiovascular health is the prevention of cardiovascular diseases. This is due to the fact that many issues that are associated with the heart can be eased by making adjustments to one’s lifestyle. Ashtvinayak’s preventive Cardiology department is concerned primarily with the prevention of cardiovascular disease. In addition, the program provides patients with education and guidance on how to make decisions regarding their lifestyle. Patients receive counseling on a variety of topics, including diet, physical activity, and stress management, specifically with the goal of reducing the likelihood that they may develop cardiovascular disease. In addition, diagnostic tests for diabetes, high blood pressure, and cholesterol levels are carried out in order to identify individuals who are at a higher risk of developing cardiovascular problems. These tests are performed in order to determine the aforementioned individuals. Diagnostic Cardiology The most important part of good heart care is making sure the diagnosis is right. A number of diagnostic tests are available in the hospital’s Cardiology department. Here are some examples: Electrocardiogram (ECG): ECG stands for electrocardiogram. This simple test records the heart’s activity and helps doctors find heart attacks and other heart problems that can harm the patient.   Echocardiography: By using waves of sound to make pictures of the heart, echocardiography is a medical test that checks the heart’s structure and function, as well as the health of the heart valves.   The stress testing: This is a type of test that checks how well the heart works when it is working hard. When the heart is at rest, this test doesn’t show any problems, but this test does.   Holter monitoring: It is a portable electrocardiogram (ECG) device that monitors the activity of the heart over a period of twenty-four to forty-eight hours, thereby assisting in the detection of irregular heartbeats.   Angiography of the coronary arteries: This is a diagnostic imaging process that shows the arteries of the heart in great detail, making it possible to find blockages and other problems. Procedures used in the surgical Cardiology department Most of the interventional cardiologists at Ashtvinayak are very good at using minimally invasive techniques, which they use to help patients who need more advanced care. There are a few steps that need to be taken: The treatments of stenting and angioplasty are often needed for people with coronary artery disease. When arteries get blocked or limited, these methods are used to open them up again. Implanting a pacemaker, which can help control the heartbeat and lower the risk of problems, may help with heartbeat problems called arrhythmias. When stents can’t clear up serious blockages in the coronary arteries, bypass surgery, also called coronary artery bypass grafting (CABG), is used. During this process, new ways for blood to flow are made. Transcatheter aortic valve replacement, or TAVR, is a treatment that replaces damaged heart valves with catheters in an invasive way. For some people, this surgery is an alternative to the open-heart surgery.   What are the Benefits of Choosing the Cardiology Department at Ashtvinayak Multispecialty Hospital? Because of its extensive services, professional personnel, and dedication to the most recent breakthroughs in medical technology, Ashtvinayak Multispeciality heart hospital in mumbai, is the hospital of choice for patients seeking cardiology consultations. The following is a list of important reasons why Ashtvinayak stands out:   Experienced Cardiologists: The team at the cardiologist in navi mumbai  is comprised of experienced cardiologists who have received their training at prestigious institutions and contribute expertise in a variety of subspecialties.   Facilities provided by hospital: Facilities of the Highest Standard Ashtvinayak is outfitted with cutting-edge facilities, ranging from diagnostics to therapy, to guarantee that patients receive the highest possible level of therapeutic care.   A Holistic Approach to Care: The  cardiologist in navi mumbai offers a comprehensive range of heart care services, ranging from preventative measures to complex surgical procedures and rehabilitation facilities.   Patient Education and Support: The heart hospital in mumbai creates a supportive atmosphere for long-term heart health by educating patients about heart health and giving them the ability to take responsibility for their own well-being. Final Thoughts Therefore, one of the most well-known cardiologist hospital in mumbai, is the Cardiology department at Ashtvinayak Multispeciality Hospital. The hospital is well-equipped to satisfy the demands of heart patients at all phases of care when it comes to providing complete services, advanced technology, skilled and devoted staff of specialists. In order to provide patients with support throughout their journey toward heart health, Ashtvinayak Cardiology Department provides a full range of treatment that includes everything from preventive cardiology to sophisticated interventional procedures. Call us: +91-88829 05905, +91-85914 45812, +91-85914 31906 Visit us: Plot 10, Sector -6, Khanda Colony, near Khandeshwar Lake, New Panvel West, Navi Mumbai, Maharashtra 410206 As the best cardiologist hospital in Mumbai, Ashtvinayak Hospital is committed to providing the best heart care to the residents of Navi Mumbai and beyond. Book

नेफ्रोलॉजी क्या है? What is Nephrology?

नेफ्रोलॉजी क्या है? What is Nephrology? Book Appointment हम सभी जानते हैं कि चिकित्सा विज्ञान की कई शाखाएँ हैं। नेफ्रोलॉजी भी चिकित्सा की एक शाखा है। नेफ्रोलॉजी वह शाखा है जो किडनी से संबंधित है। जिसमें किडनी से संबंधित बीमारियों का इलाज किया जाता है। जब हम किडनी ऑर्गन के बारे में बात करते हैं तो हमें डायलिसिस ही उपचार का एकमात्र तरीका नजर आता है। लेकिन डायलिसिस किडनी से संबंधित एकमात्र उपचार पद्धति नहीं है बल्कि अभी भी कुछ उपचार और बीमारियाँ किडनी से संबंधित हैं। नेफ्रोलॉजी मुख्यतः क्या है?  आज के ब्लॉग में हम किडनी रोग, इसके लक्षण और इसके उपचार पर नजर डालने जा रहे हैं। नेफ्रोलॉजिस्ट के पास क्यूँ जाना चाहिए? Why should you visit a Nephrologist? मानव शरीर विभिन्न घटकों से बना है।  कुछ अच्छे होते हैं और कुछ बुरे, जिन्हें हम टॉक्सिन कहते हैं। जो आपके मूत्र मार्ग से निकलता है यदि मूत्र के माध्यम से विषाक्त पदार्थों को बाहर निकालने का काम ठीक से नहीं हो रहा है यानी किडनी की कार्यप्रणाली ठीक से नहीं हो रही है, तो हमें नेफ्रोलॉजिस्ट को दिखाना होगा। लक्षण:- पेशाब करते समय पेट दर्द होना  मांसपेशियों में तेज़ दर्द  उल्टी होना  भूख न लगना पैरों में सूजन. जल्दी पेशाब आना सांस लेने में दिक्क़त ऐसे लक्षण दिखने पर तुरंत नेफ्रोलॉजिस्ट से संपर्क करें।  समय पर उपचार से अच्छे और सही निदान की संभावना बढ़ जाती है। नेफ्रोलॉजी के अनुसार किडनी रोग के लक्षण और उपचार (Symptoms and Treatment of Kidney Disease According to Nephrology) 1. क्रॉनिक किडनी डिजीज मतलब क्रोनिक किडनी बीमारी ( Chronic kidney disease ) यह लंबे समय तक रहने वाली बीमारी है। यह बीमारी मुख्य रूप से मधुमेह और उच्च रक्तचाप वाले लोगों में देखी जाती है।  शुरुआत में इसके कोई लक्षण नहीं दिखते, लेकिन उचित इलाज से समस्या ठीक हो सकती है। लक्षण:- पेशाब करते समय दर्द होना पेशाब में खून आना मूत्र मार्ग में रुकावट गुर्दे की पथरी के स्थान पर दर्द होना 2. गुर्दे की पथरी ( kidney stones ) गुर्दे की पथरी गुर्दे में नमक का जमाव है जो पेशाब करने में दर्द और दर्द का कारण बनता है।  किडनी की पथरी खराब जीवनशैली, मोटापा, मधुमेह, अनियंत्रित खान-पान के कारण होती है। लक्षण:- पेशाब करते समय दर्द होना पेशाब में खून आना मूत्र मार्ग में रुकावट गुर्दे की पथरी के स्थान पर दर्द होना 3. मधुमेह से होने वाली बीमारी है ( diabetes-related disease ) दुनिया भर के अध्ययनों से पता चला है कि मधुमेह वाले लोगों में गुर्दे की बीमारी विकसित होती है। मधुमेह मधुमेह उन लोगों को होता है जिनका मधुमेह नियंत्रण में नहीं होता है। लक्षण:-  सूजे हुए पैर  पेशाब में झाग आना  शारीरिक थकावट  वजन कम होना  शरीर पर खुजली होना  उल्टी होना 4. ब्लड प्रेशर यानी उच्च रक्तचाप से ग्रस्त नेफ्रोस्क्लेरोसिस ( Hypertensive nephrosclerosis ) जिस प्रकार मधुमेह गुर्दे की बीमारी का कारण बनता है, उसी प्रकार उच्च रक्तचाप गुर्दे की बीमारी का कारण बनता है। उच्च रक्तचाप से ग्रस्त नेफ्रोस्क्लेरोसिस रोग में, उच्च रक्तचाप गुर्दे में रक्त वाहिकाओं को नुकसान पहुंचाता है, जिससे गुर्दे की कार्यप्रणाली ख़राब हो जाती है। यानी रक्त वाहिकाओं में अनावश्यक तरल पदार्थ जमा हो जाता है और रक्तचाप और बढ़ जाता है। लक्षण:- उल्टी होना   चक्कर आना  सुस्ती 5. यूरिनरी ट्रैक्ट इन्फेक्शन यानि मूत्र मार्ग में संक्रमण ( Urinary tract infection ) जरूरी नहीं कि मूत्र पथ का संक्रमण किडनी को प्रभावित करे। लेकिन अगर मूत्र पथ के संक्रमण का जल्दी इलाज न किया जाए तो संक्रमण किडनी तक पहुंच सकता है कैन और किडनी का कार्य ठीक से नहीं हो पाता है। इसका मुख्य लक्षण मूत्र मार्ग में जलन होना है। लक्षण:-  पीठ दर्द  बुखार  पेशाब करते समय दर्द होना  पेट में दर्द  पेशाब करते समय खून आना  उल्टी होना 6. पॉलीसिस्टिक किडनी रोग ( polycystic kidney disease ) यह रोग अनुवांशिक हो सकता है। पॉलीसिस्टिक किडनी रोग में किडनी में ट्यूमर हो जाते हैं। अगर समय पर इसका इलाज न किया जाए तो यह बढ़ जाता है और किडनी फेल होने लगती है। लक्षण:-  पेट के ऊपर वाले हिस्से में दर्द होना  पेट के बगल में दर्द होना  पीठ दर्द  पेशाब में खून आना  बार-बार मूत्र मार्ग में संक्रमण होना 7. आईजीए नेफ्रोपैथी ( IGA Nephropathy ) यह बीमारी संभवतः बचपन या किशोरावस्था में शुरू होती है। पेशाब के दौरान पेशाब में खून आना इसके लक्षणों में शामिल है।  8. किडनी फेलियर ( kidney failure ) किडनी की विफलता तब होती है जब किडनी की कार्यक्षमता 100% से घटकर 10% हो जाती है। इसमें 5 चरण होते हैं, पहले 4 चरण में कोई लक्षण नहीं होता है। लक्षण तभी प्रकट होने लगते हैं जब किडनी पूरी तरह से काम करना बंद कर देती है। लक्षण:-  भूख में कमी  उल्टी करना  गंभीर शारीरिक थकान  शरीर में सूजन  अनिद्रा नेफ्रोलॉजीस्ट से जानिए डायलिसिस क्या है? (Know from nephrologist what is dialysis?) हमारे रक्त से विषाक्त पदार्थों को निकालने की प्रक्रिया को डायलिसिस कहा जाता है। किडनी का मुख्य कार्य रक्त से अशुद्धियों को दूर करना है। जब किडनी प्राकृतिक रूप से यह काम नहीं कर पाती तो हमें डायलिसिस की जरूरत पड़ती है। जब किडनी की कार्यप्रणाली 100% से 10% तक गिर जाती है, तो डायलिसिस की आवश्यकता होती है। नेफ्रोलॉजीस्ट से जानिए डायलिसिस के प्रकार दो भिन्न-भिन्न प्रकार के डायलिसिस होते है। Nephrologist explains – there are two types of dialysis. हेमोडायलिसिस – हेमोडायलिसिस का अर्थ है रक्त का डायलिसिस। hemodialysis इस प्रक्रिया में शरीर से अशुद्धियाँ दूर हो जाती हैं। इसमें रोगी की नस में एक ट्यूब शामिल है फेंक दिया जाता है ट्यूब के एक सिरे से रक्त निकाला जाता है जो फिल्टर से होकर गुजरता है और शुद्ध रक्त दूसरे सिरे से हमारे शरीर में लौट आता है। इस प्रक्रिया में 4 से 6 घंटे लगते हैं। जिस मरीज की किडनी की कार्यक्षमता 10% से कम है उसे सप्ताह में 2-3 बार डायलिसिस कराना पड़ता है। यह डायलिसिस आमतौर पर स्थायी होता है। पेरेटोनियल डायलिसिस – पेरेटोनियल डायलिसिस का अर्थ है पानी का डायलिसिस। ( peritoneal dialysis ) इस प्रकार के डायलिसिस में किडनी के नीचे एक छेद किया जाता है और एक कैथेटर

Ashtvinayak Hospital is the best superspeciality hospital in Panvel Navi Mumbai, offering expert care in cardiology, orthopedics, urology, and more. Your health is our priority!

© 2026 Martech Simplified . All Rights Reserved Ashtvinayak Hospital

Get Call Back in 30 min